Een bericht dat voor u helder is, is dat voor de patiënt niet altijd. Uit onderzoek van het RIVM en Nivel blijkt dat de helft van de Nederlanders moeite heeft met informatie over gezondheid. Wat betekent dat voor de berichten die uw praktijk verstuurt? Wij zetten op een rij wat recent onderzoek zegt, en wat u als praktijk kunt doen.
De helft van Nederland heeft moeite met gezondheidsinformatie
Het RIVM en Nivel onderzochten in 2025 de gezondheidsvaardigheden van ruim 11.000 mensen. De uitkomst: 52,8% heeft moeite met het vinden, begrijpen, beoordelen en/of gebruiken van informatie over gezondheid. Vooral het beoordelen van informatie vinden mensen lastig.
De meeste problemen zien de onderzoekers bij mensen die moeilijk rond kunnen komen, die werkloos zijn of een laag opleidingsniveau hebben. En voor de helft van de mensen sluit de gezondheidszorg volgens het RIVM niet goed aan bij hun vaardigheden.
Wat mensen nodig hebben bij digitale zorg
Hoe kijken patiënten zelf naar digitale zorg? Een onderzoek dat Pharos deelt, ging over de toegankelijkheid van digitale triage in de huisartsenzorg. Er werd gesproken met zes zorgprofessionals, drie leveranciers van digitale triage en veertien mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden of hun naasten. Het is een kleinschalig, kwalitatief onderzoek (masterscriptie VU, 2024), maar de bevindingen zijn herkenbaar:
- De meeste zorgprofessionals vinden de huidige instrumenten voor digitale triage niet toegankelijk genoeg voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Ze zijn te gedetailleerd en bevatten te veel tekst.
- Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om kortere en eenvoudigere zinnen, meer beeld en een voorleesfunctie.
- Veel van hen vinden digitale triage ingewikkeld en onpersoonlijk, en gebruiken het daarom liever niet. Persoonlijke ondersteuning kan helpen, maar is er nu nog te weinig.
- Zowel zorgprofessionals als patiënten vinden telefonische bereikbaarheid belangrijk. Zorgprofessionals verschillen wel van mening over hoeveel.
Opvallend: volgens het onderzoek is taalniveau B1, dat leveranciers vaak aanhouden, nog niet eenvoudig genoeg voor deze groep.
Als de taal een drempel is
In Nederland wonen bijna 2,5 miljoen mensen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is. Voor zorgverleners is er een richtlijn over het omgaan met taalbarrières, die Pharos samen met andere organisaties ontwikkelde. Een paar punten daaruit:
- Is een gesprek complex, gevoelig of ingrijpend, schakel dan een professionele tolk in.
- Bij een eenvoudig gesprek kan een digitaal hulpmiddel helpen, bij voorkeur een met gecontroleerde, vertaalde zinnen. Dat werkt alleen als de patiënt voldoende lees- en digitaal vaardig is.
- Een vrije vertaalapp is alleen geschikt voor losse woorden of eenvoudige zinnen, en deel daarin geen persoonsgegevens.
- Bied vertaald materiaal of materiaal in eenvoudig Nederlands aan, en alleen in een taal die de patiënt goed beheerst.
Wat u als praktijk kunt doen
- Houd berichten kort en eenvoudig. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden vragen om kortere en eenvoudigere zinnen. Volgens het onderzoek is taalniveau B1 voor hen vaak nog niet eenvoudig genoeg.
- Houd telefonisch contact mogelijk. Zowel zorgprofessionals als patiënten vinden telefonische bereikbaarheid belangrijk.
- Vraag uw patiënten wat zij nodig hebben. Het onderzoek raadt praktijken aan om vooraf bij hun eigen patiënten na te gaan wat werkt. Iedere wijk is anders.
- Kijk kritisch naar uw digitale middelen. Pharos heeft op de pagina Begrijpelijke digitale zorg hulpmiddelen om digitale zorg begrijpelijker te maken, waaronder een zelftest.
- Zet een tolk in bij een complex of gevoelig gesprek. Dat adviseert de richtlijn over taalbarrières.
Hoe Sendi hierbij helpt
Bij Sendi houden we de route voor de patiënt zo eenvoudig mogelijk. De patiënt krijgt een gewone sms, zonder app en zonder DigiD. Via één link vult de patiënt een vragenlijst in of stuurt een foto. De teksten zijn eenvoudig, en Sendi is beschikbaar in 14 talen, voor wie het Nederlands minder goed beheerst.
Sendi Vaccinaties werd bovendien positief getoetst door de Taalambassadeur van Pharos, als onderdeel van de Digizo.nu-toets.
Een bericht werkt pas als de patiënt het begrijpt. Wilt u weten hoe dat er in uw praktijk uitziet? Neem gerust contact met ons op.
Bronnen
- RIVM, Gezondheidsvaardigheden in Nederland. Methoden en resultaten van de M-POHL Health Literacy Survey 2024-2026 (2026), en het nieuwsbericht van het RIVM.
- “Digitale triage, geschikt voor ons allemaal?”, masterscriptie VU (2024), uitgevoerd bij Pharos. Pharos deelt het onderzoek op de pagina Begrijpelijke digitale zorg.
- Pharos, Taalbarrières in zorg en sociaal domein (infosheet, 2025).
- Sendi, Sendi Vaccinaties.
